Şehit bilgisi sorgulama nasıl yapılır? MSB'nin 1853-1928 arşivi yeniden gündemde
Millî Savunma Bakanlığının Şehit Bilgi Kapısı, Kırım Savaşı'ndan Kurtuluş Savaşı dönemine uzanan 1853-1928 yılları arasındaki şehit kayıtlarını ücretsiz olarak sorgulamaya açıyor. Ailesinde cepheden dönmeyen bir yakını olduğunu bilenler, yalnızca bir bilgiyle bile arama yapabiliyor.
Sosyal medyada paylaşılan "dedenizin dedesi hangi cephede şehit düştü?" çağrıları, Millî Savunma Bakanlığının (MSB) arşiv hizmetini yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı. Şehit bilgisi sorgulama ekranı üzerinden 1853-1928 yılları arasında savaş ve muharebelerde şehit düşen askerlerin kayıtlarına internetten ulaşılabiliyor. Çanakkale, Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı ya da Kurtuluş Savaşı'nda bir yakınını kaybettiği aileden anlatılanlar, bu kayıtlar sayesinde somut bir iz bulabiliyor.
Şehit bilgisi sorgulama ekranında hangi bilgiler var?
MSB'nin Şehit Bilgi Kapısı, Kırım Savaşı'ndan Kurtuluş Savaşı'nın sonrasına uzanan dönemi kapsıyor ve ücretsiz olarak kullanılabiliyor. Sorgu ekranında kimlik bilgileri bölümünde ad, baba adı, lakap ve doğum yılı alanları bulunuyor. Memleket ve yerleşim yeri bilgileriyle aramayı daraltmak da mümkün.
Sistem yalnızca kişisel bilgilerle sınırlı değil. Askerî birlik bilgileri üzerinden de arama yapılabiliyor; ekranda kolordu, fırka ve alay gibi birlik kriterleri ile şehadet tarihi ve şehadet yeri alanları yer alıyor. Bu ayrıntı, büyüğünün tam adını bilmeyen ancak hangi şehirden askere gittiğini ya da hangi cephede savaştığını bilen kullanıcılar için önemli bir kolaylık sağlıyor.
Tek bir bilgiyle arama yapılabiliyor
Sorgulama için kişinin bütün bilgilerini bilmek gerekmiyor. Resmi ekranda "En az 1 kriter girmelisiniz" uyarısı bulunuyor; yani yalnızca ad, baba adı, doğum yılı veya memleket gibi eldeki sınırlı bilgiyle bile arama başlatılabiliyor. Sonuç sayısı fazla çıktığında birden fazla alan doldurularak liste daraltılabiliyor.
Kayıtların bugünkü nüfus bilgilerinden farklı olduğu noktaların başında soyadı geliyor. Soyadı Kanunu 1934'te kabul edildiği için 1853-1928 dönemine ait asker kayıtlarında bugünkü anlamda bir soyadı alanı bulunmuyor. Bu nedenle ekranda "Soyad" yerine "Lakap" alanı yer alıyor. Arşivde "Ahmetoğullarından" ya da "Hacıhasanoğullarından" gibi aile ve sülale adlarının kullanıldığı örnekler bulunuyor. Aileden kuşaktan kuşağa aktarılan eski bir lakap, doğru kişiyi bulmakta en değerli ipucu olabiliyor.
Aile geçmişini araştırmak isteyenler için diğer kaynaklar
Sorgulama, MSB'nin Şehit Bilgi Kapısı üzerinden yapılabiliyor; hizmete e-Devlet üzerinden de ulaşılabiliyor. Aile geçmişini araştırmak isteyenler, e-Devlet'teki Alt-Üst Soy Bilgisi ve vukuatlı nüfus kayıt örneği hizmetleriyle büyükanne ve büyükbabalarının kayıtlarına da erişebiliyor. Bu belgelerden elde edilen doğum yeri ve baba adı gibi bilgiler, şehit kayıtlarında arama yaparken işe yarıyor. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait belgelerde aile izlerini sürmek isteyenler için Devlet Arşivleri Başkanlığının kaynakları da önemli bir başvuru noktası olarak öne çıkıyor. Bu kaynakların birlikte kullanılması, eksik kalan bilgilerin tamamlanmasına yardımcı olabiliyor.
Eski kayıtlarda isimler farklı yazımlarla geçebiliyor. Arama sonuç vermediğinde ismin farklı yazılışlarının denenmesi, memleket bilgisinin o dönemki idari adlarla girilmesi ve aile büyüklerinden alınan bilgilerin not edilmesi öneriliyor. Bulunan kayıtlar, pek çok aile için kuşaklar öncesine uzanan bir hatıranın belgeye dönüşmesi anlamına geliyor.
Görsel: Yeni Ankara
