İstanbul'da 'Yarısı Bizden' kentsel dönüşüm desteği 2027 sonuna uzatıldı

İstanbul'da depreme dayanıksız binaların yenilenmesini hızlandırmak için uygulanan kentsel dönüşüm yapım yardımının süresi bir yıl uzatıldı. Kamuoyunda "Yarısı Bizden" adıyla bilinen kampanyanın 31 Aralık 2026'da sona ermesi planlanıyordu. Resmi Gazete'de yayımlanan 11902 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu tarih 31 Aralık 2027 olarak güncellendi. Böylece riskli yapı sahipleri destekten bir yıl daha yararlanabilecek.

Kentsel dönüşüm desteğinde süre neden önemli?

Kampanya, 22 Şubat 2024 tarihli ve 8189 sayılı kararla yürürlüğe girmişti. Yeni düzenleme, bu kararın 3'üncü maddesindeki süreyi değiştiriyor. Uzatma özellikle binada henüz uzlaşma sağlayamamış, risk tespiti yaptırmamış ya da müteahhit arayışı süren hak sahipleri için ek zaman anlamına geliyor. Kampanyadan İstanbul'un 39 ilçesindeki riskli yapı sahiplerinin tamamı faydalanabiliyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, uzatma kararının ardından hak sahiplerine dönüşümü ertelememe, binalarını riskli yapı olarak tespit ettirme ve süreci başlatma çağrısı yaptı. Yeni son tarih 31 Aralık 2027 olarak belirlendi.

Konut ve iş yeri başına ne kadar destek veriliyor?

Bina bazlı dönüşümde, yani hak sahiplerinin yüklenici firmayla anlaştığı modelde destek kalemleri şöyle:

• Konut: 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin TL.
• İş yeri: 437 bin 500 TL hibe, 437 bin 500 TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği.
• Ek bağımsız bölümler: Hak sahibinin diğer her konutu için 1 milyon 750 bin TL, diğer her dükkânı için 875 bin TL kredi imkânı.

Site benzeri büyük, alan bazlı dönüşümlerde ise inşaatı TOKİ ya da Emlak Konut üstleniyor. Bu modelde her hak sahibine 875 bin TL hibe ve 125 bin TL taşınma desteği veriliyor. Hibe tutarı bina maliyetinden düşülüyor, kalan borç uzun vadeli taksitlere bölünüyor.

Başvuru ve ödeme süreci nasıl işliyor?

Sürecin ilk adımı, binanın riskli yapı olup olmadığının Bakanlığa bağlı lisanslı kuruluşlara karot numunesi aldırılarak tespit edilmesi. Kat irtifakı kurulduktan sonra hak sahibi tespiti için ilçe belediyesine başvuruluyor; ayrıca e-Devlet başvurusu gerekmiyor. Belirlenen randevu gününde hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmesi imzalanıyor.

Bina bazlı dönüşümde ödemeler hak sahipleri adına doğrudan yükleniciye yapılıyor: iş başlangıcında yüzde 30, taşıyıcı sistem bittiğinde yüzde 30, sıva aşamasında yüzde 30 ve yapı kullanma izin belgesi alındığında yüzde 10. Tahliye desteği 125 bin TL olarak tek seferde ödeniyor; dairede kiracı oturuyorsa bu tutar kiracıya veriliyor.

Kredi geri ödemesi yapı ruhsatının alınmasından iki yıl sonra başlıyor ve 10 yıla kadar vade uygulanıyor. İlk yıl faiz alınmıyor, sonraki yıllarda borç Tüketici Fiyat Endeksi'nin yarısı oranında güncelleniyor. Kredi verilirken hak sahiplerinin gelirine ve kredi notuna bakılmıyor. Yeni projede yapı alanı, otopark ve sığınak hariç eski yapının bir buçuk katını geçemiyor.

Fotoğraf: Vapurcu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0