Yasa dışı üreme hücresi ticareti: 44 şüpheli adliyede

İstanbul'da başlayıp 14 ile uzanan bir soruşturma, üreme sağlığı alanındaki yasa dışı faaliyetleri yeniden gündeme taşıdı. Yasa dışı üreme hücresi ticareti soruşturması kapsamında gözaltına alınan 44 şüpheli, emniyetteki işlemlerinin ardından sağlık kontrolünden geçirilerek adliyeye sevk edildi. Soruşturmada, bir şebekenin Türk vatandaşı kadınların yumurta hücrelerini yurt dışına sattığı tespit edildi.

Yasa dışı üreme hücresi ticareti soruşturması nasıl başladı?

Soruşturma, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden yapılan bir ihbarla başladı. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen çalışmayı İstanbul Emniyet Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele Şubesi ekipleri üstlendi. Yapılan incelemelerde şebekenin, Türkiye'deki kadınlardan elde edilen yumurta hücrelerinin yurt dışına satışına aracılık ettiği belirlendi.

Belirlenen şüphelilere yönelik İstanbul merkezli 14 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi. Haklarında adli işlem başlatılan 53 zanlıdan 44'ü yakalanarak gözaltına alındı. Soruşturmayı yürüten birimler, çalışmaların çok yönlü olarak sürdüğünü ve elde edilen bulgular doğrultusunda yeni işlemler yapılabileceğini açıkladı.

Şüpheliler sağlık kontrolünden geçirildi

Gözaltındaki şüpheliler, emniyetteki kimlik ve ifade işlemlerinin tamamlanmasının ardından Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'ne götürüldü. Burada sağlık kontrolünden geçirilen şüpheliler, raporlarının düzenlenmesinin ardından adliyeye sevk edildi.

Soruşturmanın ayrıntılarına ilişkin bilgiler henüz sınırlı. Şebekenin ne kadar süredir faaliyet gösterdiği, kaç kadından yumurta hücresi temin edildiği ve hücrelerin hangi ülkelere gönderildiği gibi soruların soruşturma ilerledikçe netleşmesi bekleniyor.

Soruşturmanın Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele Şubesi tarafından yürütülmesi de dikkat çekiyor. Olayın yurt dışı bağlantısı, dosyanın yalnızca sağlık mevzuatı değil, sınır ötesi organize faaliyetler boyutuyla da incelendiğini gösteriyor. Operasyonun 14 ile yayılması ise şebekenin farklı şehirlerde bağlantıları bulunduğuna işaret ediyor.

Türkiye'de üreme hücresi bağışı yasak

Türkiye'deki mevzuat, üremeye yardımcı tedavilerde yalnızca evli çiftlerin kendi üreme hücrelerinin kullanılmasına izin veriyor. Üçüncü kişilerden yumurta, sperm ya da embriyo alınması, bağışlanması veya bunların ticaretinin yapılması yasak. Tüp bebek tedavileri yalnızca Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış merkezlerde yapılabiliyor; mevzuat, üçüncü kişiden üreme hücresi kullanımı amacıyla hastaların yurt dışına yönlendirilmesini de yasaklıyor. Bu nedenle yurt dışına üreme hücresi satışı, hem sağlık mevzuatı hem de ceza hukuku açısından ciddi bir suç olarak ele alınıyor.

Türkiye'de üremeye yardımcı tedavi uygulamaları sıkı denetime tabi. Merkezlerin ayrıntılı kayıt tutması, kullanılan üreme hücrelerinin tedavi gören evli çifte ait olduğunu belgelemesi ve dondurulan hücreleri belirlenen kurallar çerçevesinde saklaması gerekiyor. Bu denetim sisteminin dışına çıkılarak yapılan her işlem, hücreleri alınan kadınlar açısından da ciddi riskler taşıyor.

Yumurta toplama işlemi hormon tedavisi ve tıbbi müdahale gerektiriyor; denetimsiz ortamlarda yapılması kadın sağlığı açısından ciddi riskler doğurabiliyor. Bu tür yasa dışı faaliyetlere ilişkin bilgisi olanlar, ihbarlarını CİMER ya da emniyet birimleri aracılığıyla yapabiliyor.

Görsel: Aksiyon / İHA