Karadeniz'de hangi gemiler saldırıya uğradı?

6 Ekim'de Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde Togo bayraklı ALFA WATAN ile Palau bayraklı ABLE gemileri deniz ve hava dronlarıyla vuruldu. ALFA WATAN battı, ABLE'da yangın çıktı.

Saldırıların arkasında kim var?

Bulgar makamları, saldırıyı gerçekleştiren İHA'ların kime ait olduğunun henüz kesin olarak belirlenmediğini açıkladı.

Bulgaristan ne öneriyor?

Türkiye ve Romanya ile acil istişare, NATO gözetleme kapasitesinin artırılması ve Karadeniz'e kıyısı olan altı ülke arasında çatışmaların durdurulmasına yönelik bir moratoryum.

Bulgaristan'dan Karadeniz için Türkiye ve Romanya'ya çağrı

Karadeniz'de ticari gemileri hedef alan saldırılar, bölge ülkelerini yeni bir güvenlik arayışına itti. Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi'nin (KSNS) deniz güvenliği gündemiyle toplanan olağanüstü toplantısının ardından Türkiye ve Romanya ile acil istişareler yapılmasını önereceklerini açıkladı.

Yotova, girişimin amacının Karadeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıların durdurulması ve seyrüsefer güvenliğinin sağlanması için ortak adımlar atmak olduğunu söyledi.

İki gemi vuruldu, biri battı

Bulgaristan'ın girişimi, 6 Ekim'de ülkenin Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgesinde iki ticari geminin deniz ve hava dronlarıyla vurulmasının ardından geldi. NTV'nin aktardığına göre Togo bayraklı ALFA WATAN saldırının ardından battı, Palau bayraklı ABLE gemisinde ise yangın çıktı. ABLE'daki 18 kişilik mürettebat tahliye edilerek kurtarıldı.

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev saldırıyı "uluslararası hukukun ağır ihlali" olarak nitelendirdi. Bulgar makamları ise İHA'ların kime ait olduğunun henüz kesin olarak belirlenmediğini açıkladı. Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, sorumluyu işaret edebilmek için drone parçalarının bulunması ya da taraflardan birinin saldırıyı üstlenmesi gerektiğini söyledi. Yotova da saldırıların faillerinin belirlenmesi için derhal soruşturma yapılması çağrısında bulundu.

NATO ve AB'ye yönelik öneriler

Sofya yönetiminin önerileri arasında, Avrupa Birliği'nin Karadeniz stratejisi kapsamında serbest ve güvenli deniz ulaşımını sağlayacak bir çerçeve mekanizmasının kurulması da yer alıyor. Bulgaristan ayrıca NATO'nun bölgedeki hava ve deniz gözetleme kapasitesinin artırılmasını, kıyı savunmasının güçlendirilmesini ve ilave anti-drone sistemlerinin konuşlandırılmasını gündeme getirecek.

Yotova, NATO Antlaşması'nın 4. maddesi kapsamında özel istişare başlatılmasının mevcut aşamada yeni bir tedbir getirmeyeceği için "verimli olmayacağı" değerlendirmesinin yapıldığını belirtti.

Altı ülke için moratoryum önerisi

Bulgaristan, Türkiye, Romanya, Ukrayna, Rusya ve Gürcistan ile birlikte Karadeniz'e kıyısı bulunan altı ülke arasında diplomatik bir girişim başlatılmasını ve çatışmaların durdurulmasına yönelik bir moratoryum üzerinde uzlaşı aranmasını da önerdi. Açıklanan hedef, Karadeniz'in "ortak güvenlik alanına" dönüştürülmesi.

Türkiye, Romanya ve Bulgaristan arasında Karadeniz güvenliği konusunda halihazırda bir askeri işbirliği mekanizması bulunuyor: Üç ülke, 2024'te Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'nu oluşturmuştu.

Avrupa Birliği cephesinden de destek mesajı geldi. Bulgar ulusal radyosu BNR'nin aktardığına göre AB'nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Bulgaristan'la dayanışma içinde olduklarını söyledi.

Neden önemli?

Karadeniz, Türkiye için hem ticaret hem de enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip. Türk Boğazları'nın Montrö Sözleşmesi çerçevesindeki statüsü ve bölgedeki savaşın seyri düşünüldüğünde, ticari gemilere yönelik saldırılar navlun ve sigorta maliyetlerinden liman faaliyetlerine kadar geniş bir alanı etkileyebiliyor. Ankara'nın Bulgaristan'ın önerisine nasıl yanıt vereceği önümüzdeki günlerde netleşecek.

Fotoğraf: Gary Walker-Jones / Unsplash (temsili görsel)